Από την πλευρά των αφεντικών η Μελέτη – «Πόσοι εργοδότες εκβιάζονται από αντιεπαγγελματίες εργαζόμενους;»

Στη συζήτηση του Ευρωκοινοβουλίου για την ψυχική υγεία και τους κινδύνους στην εργασία, η ευρωβουλεύτρια της ΝΔ έβαλε στο κάδρο και τους εργοδότες ως «θύματα» ψυχοκοινωνικών παραγόντων – την ώρα που εκατομμύρια εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν εκφοβισμό, λεκτική βία, απαξίωση και εργασιακή εξουθένωση.

Υπάρχουν στιγμές που μια πολιτική τοποθέτηση αποκαλύπτει περισσότερα απ’ όσα ίσως θα ήθελε ο ίδιος ο ομιλητής.

Και η παρέμβαση της Ελεονώρας Μελέτη στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στη συζήτηση για τις προκλήσεις στην εργασία, ήταν μία από αυτές.

Σε μια συζήτηση που αφορά την ψυχική υγεία των εργαζομένων, τον εκφοβισμό, τη λεκτική βία, την απαξίωση, τις τοξικές εργασιακές σχέσεις και τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, η ευρωβουλεύτρια της ΝΔ, ως σκιώδης εισηγήτρια, επέλεξε να βάλει στο κάδρο και ένα ακόμη… θύμα: τον εργοδότη.

«Ξέρετε πόσοι εργοδότες εκβιάζονται από αντιεπαγγελματίες εργαζόμενους;», διερωτήθηκε από το βήμα του Ευρωκοινοβουλίου, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι και οι επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες, αντιμετωπίζουν πιέσεις στη διαχείριση των ομάδων τους και ότι «και οι εργοδότες είναι θύματα των ψυχοκοινωνικών παραγόντων».

Μια τοποθέτηση που δύσκολα περνά απαρατήρητη, όταν το θέμα της συζήτησης είναι η προστασία της ψυχικής υγείας στην εργασία.

Η Μελέτη αναφέρθηκε ασφαλώς και στους εργαζομένους. Μίλησε για τις δεκάδες χιλιάδες ώρες που περνά ένας άνθρωπος στη δουλειά του σε μια εργασιακή ζωή, για τον εκφοβισμό, τη λεκτική βία, την απαξίωση και τις τοξικές συμπεριφορές. Μίλησε για μια πραγματικότητα που χιλιάδες εργαζόμενοι γνωρίζουν καθημερινά.

Όμως, μέσα σε αυτή τη συζήτηση, η έμφαση μετατοπίστηκε.

Από την προστασία των εργαζομένων από την εργασιακή πίεση, τον εκφοβισμό και τις ψυχοκοινωνικές επιβαρύνσεις, στο ερώτημα πόσοι εργοδότες «εκβιάζονται» από εργαζομένους που χαρακτηρίζονται «αντιεπαγγελματίες».

Και κάπου εκεί γεννάται το εύλογο ερώτημα: ποιο είναι τελικά το κέντρο βάρους όταν μιλάμε για ψυχική υγεία στην εργασία;

Ο εργαζόμενος που φοβάται να μιλήσει;

Εκείνος που υφίσταται bullying, λεκτική βία ή απαξίωση;

Ή ο εργοδότης που δυσκολεύεται να διαχειριστεί την ομάδα του;

Η συγκεκριμένη αναφορά προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Χαρακτηριστική ήταν η επισήμανση ότι ακόμη και η ευρωπαϊκή εργοδοτική πλευρά δύσκολα θα παρουσίαζε με τόσο έντονο τρόπο τους εργοδότες ως «θύματα» μιας συζήτησης που αφορά πρωτίστως τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στην εργασία.

«Αυτό δεν το έχουμε ξανακούσει. Υπέρβαση πραγματικά», ήταν το σχόλιο που συνόψισε την ένταση της αντίδρασης.

Και το ερώτημα παραμένει.

Γιατί η έκθεση που βρισκόταν στο επίκεντρο ζητά δεσμευτικούς ευρωπαϊκούς κανόνες για την προστασία των εργαζομένων από τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, ισχυρότερες επιθεωρήσεις εργασίας, συγκεκριμένες υποχρεώσεις των εργοδοτών και αναγνώριση των συνεπειών αυτών των κινδύνων ως επαγγελματικών ασθενειών.

Κι όμως, από το βήμα του Ευρωκοινοβουλίου, βρέθηκε χώρος και για τους εργοδότες που αισθάνονται ότι «εκβιάζονται».

Στην Ελλάδα της εργασιακής πίεσης

Η πολιτική διάσταση της παρέμβασης γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν η συζήτηση μεταφέρεται στην ελληνική πραγματικότητα.

Σε μια χώρα όπου οι συνθήκες εργασίας, τα ωράρια, οι αμοιβές και η προστασία των εργαζομένων αποτελούν διαρκές πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, η αναφορά στους «αντιεπαγγελματίες εργαζόμενους» είναι λογικό να προκαλεί αντιδράσεις.

Οι επικριτές της τοποθέτησης έθεσαν ένα απλό ερώτημα: όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζητά για την προστασία της ψυχικής υγείας στην εργασία, δεν θα έπρεπε το πρώτο μέλημα να είναι εκείνοι που βρίσκονται στην πιο ευάλωτη θέση μέσα στην εργασιακή σχέση;

Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι κάθε εργαζόμενος έχει πάντοτε δίκιο ή ότι οι επιχειρήσεις δεν αντιμετωπίζουν πραγματικά προβλήματα. Η εργασιακή σχέση απαιτεί ευθύνη και από τις δύο πλευρές.

Υπάρχει, όμως, μια κρίσιμη διαφορά.

Άλλο να αναγνωρίζεις ότι χρειάζονται υγιείς σχέσεις μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών και άλλο να μετατρέπεις μια συζήτηση για τον εργασιακό εκφοβισμό, την ψυχική υγεία και την προστασία των εργαζομένων σε μια παράλληλη αναζήτηση των εργοδοτών που… «εκβιάζονται».

Γιατί όταν μιλάμε για bullying, τοξικότητα, λεκτική βία, απαξίωση και ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος έχει τη μεγαλύτερη δυνατότητα να επιβάλει τους όρους της εργασιακής σχέσης.

Και αυτό είναι που κάνει τη συγκεκριμένη τοποθέτηση να ξεχωρίζει.

Γιατί σε μια συζήτηση για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι, το να αναζητάς ως πρωταγωνιστή τον «εκβιαζόμενο εργοδότη» δεν είναι απλώς μια διαφορετική οπτική. Είναι μια πολιτική επιλογή που δύσκολα περνά απαρατήρητη.

Του Γιάννη Παρασύρη