Η Ιταλία χτυπά την ενεργειακή ακρίβεια – Ο Μητσοτάκης παρακολουθεί από την εξέδρα; Τι απέσπασε για την Ελλάδα στις Βρυξέλλες;
Η Ρώμη εξασφάλισε προκαταρκτική συμφωνία με την Κομισιόν για μηχανισμό παρέμβασης στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με όριο αναφοράς τα 59 €/MWh για το φυσικό αέριο. Την ίδια ώρα, η Αθήνα καλείται να απαντήσει: γιατί δεν διεκδικεί αντίστοιχα εργαλεία, τι προτάσεις κατέθεσε και ποιο απτό αποτέλεσμα έφερε για τους Έλληνες καταναλωτές;
Την ώρα που εκατομμύρια Ευρωπαίοι αγωνιούν για τους λογαριασμούς του ρεύματος, η Ιταλία δείχνει ότι η ενεργειακή πολιτική δεν είναι απλώς υπόθεση ανακοινώσεων και διαχείρισης εντυπώσεων. Είναι πεδίο διαπραγμάτευσης, πολιτικής πίεσης και διεκδίκησης συγκεκριμένων παρεμβάσεων.
Στις 16 Οκτωβρίου, σύμφωνα με τους Financial Times και άλλα διεθνή δημοσιεύματα, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε προκαταρκτική συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για μηχανισμό που θα περιορίζει την επίδραση της ανόδου του φυσικού αερίου στη χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος. Η παρέμβαση προβλέπει όριο αναφοράς τα 59 ευρώ ανά μεγαβατώρα και αποζημίωση των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο για τη σχετική διαφορά, υπό τους όρους του συμφωνημένου μηχανισμού.
Προσοχή, όμως: δεν πρόκειται για οριζόντιο πλαφόν σε κάθε πώληση φυσικού αερίου ούτε για εγγύηση ότι οι λογαριασμοί θα μειωθούν αυτομάτως κατά συγκεκριμένο ποσοστό. Πρόκειται για παρέμβαση στον τρόπο με τον οποίο το κόστος της ηλεκτροπαραγωγής με αέριο επηρεάζει την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η τελική επίδραση θα εξαρτηθεί από την εφαρμογή του μέτρου και τον τρόπο με τον οποίο θα περάσει το όφελος στους καταναλωτές.
Αυτή ακριβώς είναι η ουσία: η ιταλική κυβέρνηση διεκδίκησε μια ειδική λύση, διαπραγματεύτηκε με τις Βρυξέλλες και ανακοίνωσε μια συμφωνία που φιλοδοξεί να περιορίσει το ενεργειακό βάρος. Και το ερώτημα για την Ελλάδα είναι αναπόφευκτο.
Τι ακριβώς διεκδίκησε η κυβέρνηση Μητσοτάκη; Ποιες εναλλακτικές κατέθεσε; Γιατί δεν έχει παρουσιάσει ένα αντίστοιχα σαφές σχέδιο παρέμβασης, προσαρμοσμένο στις ανάγκες της ελληνικής αγοράς;
Οι Έλληνες πολίτες δεν μπορούν να αρκεστούν σε γενικόλογες διαβεβαιώσεις ότι η ενεργειακή ακρίβεια αποτελεί ευρωπαϊκό πρόβλημα. Βεβαίως, είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα. Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, η παρουσία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρέπει να αξιοποιείται για διεκδικήσεις, συμμαχίες και διαπραγματεύσεις — όχι να εξαντλείται σε δηλώσεις και φωτογραφίες.
Η σύγκριση με την Ιταλία δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το ιταλικό μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί αυτούσιο στην Ελλάδα. Αποδεικνύει, όμως, ότι υπάρχει πεδίο για συγκεκριμένες συζητήσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Αθήνα οφείλει να εξηγήσει αν εξετάζει αντίστοιχο μηχανισμό, ποιες νομικές και δημοσιονομικές δυσκολίες αντιμετωπίζει και τι προτείνει για να περιοριστεί η μεταφορά των αυξήσεων του φυσικού αερίου στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Και το δεύτερο κρίσιμο μέτωπο: ποιος πληρώνει και ποιος στηρίζεται;
Στο ιταλικό σχέδιο περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, και φορολογική πρόβλεψη που αφορά πρόσθετα έσοδα περίπου 1,08 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2028, μέσω προσωρινής αύξησης κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες του φόρου IRAP για το 2026 και το 2027, με τα πρόσθετα έσοδα να κατευθύνονται στη μείωση του ενεργειακού κόστους συγκεκριμένων επιχειρήσεων.
Η πρόβλεψη αυτή δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως οριστικά εφαρμοσμένο μέτρο χωρίς έλεγχο του τελικού νομοθετικού κειμένου και της έγκρισής του. Αναδεικνύει, ωστόσο, ένα ουσιαστικό πολιτικό ερώτημα: με ποιον τρόπο μπορεί να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για την ανακούφιση όσων πλήττονται από την ενεργειακή ακρίβεια και ποιος πρέπει να επωμιστεί το σχετικό κόστος;
Η κυβέρνηση της Ελλάδας οφείλει να απαντήσει αν εξετάζει αντίστοιχες επιλογές, ποιες θα ήταν οι επιπτώσεις τους και πώς θα διασφάλιζε ότι οποιαδήποτε παρέμβαση θα ωφελούσε πραγματικά τους καταναλωτές, χωρίς να δημιουργεί νέες επιβαρύνσεις που ακυρώνουν το όφελος.
Οι δημοσιογράφοι οφείλουν να θέτουν το ερώτημα — όχι να προεξοφλούν την απάντηση
Γιατί μια τόσο σημαντική ευρωπαϊκή εξέλιξη δεν βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης στην Ελλάδα; Το ζήτημα δεν είναι να αναπαραχθεί άκριτα ένας πανηγυρικός τίτλος για την Ιταλία. Είναι να ενημερωθούν οι πολίτες για το τι συμφωνήθηκε, ποια σημεία παραμένουν ανοιχτά και ποιες δυνατότητες έχει η ελληνική κυβέρνηση να διεκδικήσει αντίστοιχες λύσεις.
Η δημοσιογραφία οφείλει να ρωτά επίμονα: τι πέτυχε η Αθήνα, τι πρότεινε, τι απορρίφθηκε και ποιο είναι το επόμενο βήμα; Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, οφείλει να απαντά με στοιχεία, όχι με αόριστες αναφορές στις ευρωπαϊκές δυσκολίες.
Η ενεργειακή ακρίβεια δεν αντιμετωπίζεται με επικοινωνιακές διακηρύξεις. Απαιτεί διαπραγμάτευση, τεχνικά επεξεργασμένες προτάσεις, πολιτική επιμονή και λογοδοσία.
Αν η Ιταλία κατάφερε να φτάσει σε προκαταρκτική συμφωνία για έναν μηχανισμό παρέμβασης, η Ελλάδα οφείλει τουλάχιστον να εξηγήσει τι αντίστοιχο διεκδικεί και με ποιο σχέδιο. Οι Έλληνες δεν ζητούν να αντιγραφεί μηχανικά κάθε ιταλική επιλογή. Ζητούν να μη μένει καμία διαθέσιμη δυνατότητα ανεξερεύνητη, όταν το κόστος της ενέργειας πιέζει τα νοικοκυριά και την παραγωγή.
Κύριε Μητσοτάκη, ποιο είναι το συγκεκριμένο σχέδιο της κυβέρνησής σας για να περιοριστεί η επίδραση του ακριβού φυσικού αερίου στο ηλεκτρικό ρεύμα; Τι διεκδικήσατε στις Βρυξέλλες και τι εξασφαλίσατε για την Ελλάδα;
Αυτές είναι οι απαντήσεις που δικαιούνται οι πολίτες. Όχι άλλες γενικότητες. Όχι άλλες υποσχέσεις χωρίς μετρήσιμο αποτέλεσμα. Η ενέργεια είναι βασικό αγαθό και η προστασία των καταναλωτών δεν μπορεί να αποτελεί απλώς ένα ακόμη κεφάλαιο κυβερνητικής επικοινωνίας.
