Το άρθρο 31.18 της ΕΟΚ και η μάχη για τα δεδομένα: προστασία δικαιωμάτων ή περιορισμός της κριτικής;
Μια παράγραφος στη Γενική Προκήρυξη 2026-2027 ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για τα όρια της ΕΟΚ, τα στατιστικά δεδομένα, τις εικόνες των αγώνων και κυρίως την ελευθερία της δημοσιογραφικής κριτικής.
Στη Γενική Προκήρυξη της αγωνιστικής περιόδου 2026-2027, ανάμεσα στις δεκάδες διατάξεις που ρυθμίζουν τη λειτουργία των διοργανώσεων, υπάρχει ένα άρθρο που αξίζει πραγματικά να διαβαστεί προσεκτικά.
Το άρθρο 31.18.
Η διατύπωσή του είναι ιδιαίτερα ευρεία, καθώς προβλέπει απαγόρευση της συλλογής, επεξεργασίας, κοινοποίησης ή εκμετάλλευσης αποτελεσμάτων, στατιστικών δεδομένων, αλλά και δεδομένων εικόνας και ήχου των αγώνων, χωρίς προηγούμενη έγγραφη συναίνεση της ΕΟΚ.
Με μια πρώτη ματιά, κάποιος θα μπορούσε να πει ότι πρόκειται απλώς για μια συνηθισμένη ρήτρα προστασίας των δικαιωμάτων της διοργάνωσης.
Το ζήτημα, όμως, βρίσκεται στη λεπτομέρεια.
Γιατί άλλο πράγμα είναι η εικόνα και ο ήχος μιας τηλεοπτικής μετάδοσης και άλλο τα στοιχειώδη πραγματικά δεδομένα ενός αγώνα.
Πόσους πόντους πέτυχε ένας παίκτης.
Πόσα φάουλ καταλογίστηκαν.
Πόσα τρίποντα μπήκαν.
Ποιο ήταν το τελικό σκορ.
Ποιος διαιτητής σφύριξε.
Αυτά είναι γεγονότα που προκύπτουν από την ίδια την αθλητική δραστηριότητα. Δεν είναι, από μόνα τους, ένα οπτικοακουστικό έργο ή μια τηλεοπτική παραγωγή.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία της συζήτησης.
Άλλο η μετάδοση, άλλο το αποτέλεσμα
Η ευρωπαϊκή νομολογία έχει ασχοληθεί επανειλημμένα με το ζήτημα των αθλητικών δεδομένων και των βάσεων δεδομένων. Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση British Horseracing Board κατά William Hill, στην οποία το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέτασε τα όρια της προστασίας των βάσεων δεδομένων.
Η λογική που προκύπτει από τη σχετική νομολογία είναι ότι δεν μπορεί να μετατρέπεται το ίδιο το γεγονός σε αποκλειστικό περιουσιακό αντικείμενο απλώς και μόνο επειδή κάποιος επένδυσε χρήματα για να δημιουργήσει τις συνθήκες μέσα στις οποίες αυτό το γεγονός προέκυψε.
Και αυτό έχει τεράστια σημασία στον αθλητισμό.
Γιατί άλλο είναι το δικαίωμα πάνω στην τηλεοπτική παραγωγή ενός αγώνα και άλλο το δικαίωμα να απαγορεύεις σε κάποιον να αναφέρει ότι, για παράδειγμα, ένας παίκτης σημείωσε 25 πόντους ή ότι ένας διαιτητής καταλόγισε δέκα φάουλ.
Εδώ χρειάζεται καθαρή διάκριση.
Το πραγματικό ερώτημα είναι τι θέλει να προστατεύσει η ΕΟΚ
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι μια διοργανώτρια αρχή μπορεί και πρέπει να προστατεύει τα εμπορικά και τηλεοπτικά δικαιώματα μιας διοργάνωσης.
Το ερώτημα είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτή η προστασία.
Γιατί αν μια τέτοια διάταξη ερμηνευτεί ως γενική απαγόρευση δημοσίευσης στατιστικών, σχολιασμού αποτελεσμάτων ή παρουσίασης σύντομων αποσπασμάτων για την άσκηση δημοσιογραφικής κριτικής, τότε η συζήτηση αλλάζει επίπεδο.
Δεν μιλάμε πλέον μόνο για πνευματικά δικαιώματα.
Μιλάμε για διαφάνεια και ελευθερία της ενημέρωσης.
Και ειδικά όταν το αντικείμενο είναι η διαιτησία, το θέμα γίνεται ακόμη πιο ευαίσθητο.
Γιατί τι θα συμβεί εάν κάποιος δημοσιογράφος ή αναλυτής θέλει να παρουσιάσει ένα σύντομο απόσπασμα μιας αμφισβητούμενης φάσης και να το σχολιάσει;
Θα χρειάζεται προηγούμενη άδεια της ΕΟΚ;
Και αν η απάντηση είναι «ναι», τότε ποιος θα αποφασίζει ποια κριτική επιτρέπεται να δημοσιοποιηθεί;
Η διαιτησία δεν μπορεί να γίνει απαγορευμένη ζώνη
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο.
Η δημόσια συζήτηση για τη διαιτησία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του αθλητικού ρεπορτάζ.
Η δημοσιογραφία δεν έχει μόνο δικαίωμα να μεταφέρει το αποτέλεσμα ενός αγώνα. Έχει δικαίωμα να ασκεί κριτική, να αναδεικνύει αμφισβητούμενες φάσεις, να συγκρίνει στατιστικά στοιχεία και να θέτει ερωτήματα για τις αποφάσεις των θεσμικών οργάνων.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι όλα επιτρέπονται.
Η συκοφαντία, η παράνομη χρήση προσωπικών δεδομένων ή η παραβίαση συγκεκριμένων δικαιωμάτων δεν μετατρέπονται σε νόμιμες πράξεις επειδή κάποιος τις βαφτίζει «δημοσιογραφική κριτική».
Αλλά άλλο η παράνομη χρήση υλικού και άλλο η ίδια η δημοσιογραφική αξιολόγηση ενός γεγονότος.
Η ισορροπία αυτή είναι κρίσιμη.
Η Γενική Προκήρυξη δεν είναι λευκή επιταγή
Υπάρχει και ένα δεύτερο σημαντικό ζήτημα.
Μια αθλητική προκήρυξη δεσμεύει πρωτίστως τους συμμετέχοντες στη διοργάνωση και τα σωματεία που αποδέχονται τους σχετικούς κανονισμούς.
Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορεί να δημιουργήσει υποχρεώσεις σε κάθε δημοσιογράφο, ιστοσελίδα ή ανεξάρτητο αναλυτή που βρίσκεται εκτός της συμβατικής σχέσης με την ΕΟΚ.
Και ασφαλώς δεν μπορεί μια εσωτερική κανονιστική ρύθμιση να βρίσκεται πάνω από το Σύνταγμα, την ευρωπαϊκή έννομη τάξη και τις διατάξεις που προστατεύουν την ελευθερία της έκφρασης και της ενημέρωσης.
Αυτό είναι ένα ζήτημα που, εφόσον ποτέ τεθεί ενώπιον δικαστηρίου, θα κριθεί με βάση το ακριβές περιεχόμενο της χρήσης, τον σκοπό της, την αναλογικότητα και το συγκεκριμένο δικαίωμα που επικαλείται κάθε πλευρά.
Η λεπτή γραμμή
Και κάπου εδώ βρίσκεται η λεπτή γραμμή που δεν πρέπει να χαθεί.
Η ΕΟΚ έχει κάθε δικαίωμα να προστατεύσει την εμπορική της εκμετάλλευση.
Δεν μπορεί όμως να θεωρεί ότι η προστασία της μετάδοσης σημαίνει αυτομάτως και αποκλειστικότητα πάνω στην ίδια την αθλητική πραγματικότητα.
Το σκορ δεν είναι μυστικό.
Τα στατιστικά ενός αγώνα δεν είναι κρατικό απόρρητο.
Η διαιτητική απόφαση δεν είναι απόρρητη πληροφορία.
Και η δημοσιογραφική κριτική δεν μπορεί να εξαρτάται από την καλή διάθεση οποιουδήποτε διοικητικού γραφείου.
Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο ερώτημα
Γιατί χρειάστηκε μια τόσο γενική και ευρεία διατύπωση;
Αν ο στόχος είναι αποκλειστικά η προστασία των τηλεοπτικών και εμπορικών δικαιωμάτων, τότε η διάταξη θα μπορούσε να είναι απολύτως σαφής και συγκεκριμένη.
Να λέει τι προστατεύεται.
Να λέει ποια χρήση απαγορεύεται.
Να ξεχωρίζει την εμπορική εκμετάλλευση από τη δημοσιογραφική ενημέρωση.
Να προβλέπει ρητά τις νόμιμες εξαιρέσεις.
Γιατί όταν όλα μπαίνουν κάτω από την ίδια ομπρέλα, δημιουργούνται εύλογες απορίες.
Και ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ένα άθλημα όπου η διαιτησία βρίσκεται διαρκώς στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Το ελληνικό μπάσκετ δεν χρειάζεται περισσότερες γκρίζες ζώνες.
Χρειάζεται καθαρούς κανόνες, διαφάνεια και θεσμικές εγγυήσεις.
Η ΕΟΚ έχει κάθε λόγο να προστατεύει όσα πραγματικά της ανήκουν.
Οι δημοσιογράφοι έχουν κάθε λόγο να προστατεύουν το δικαίωμα της ενημέρωσης.
Και οι φίλαθλοι έχουν το αυτονόητο δικαίωμα να γνωρίζουν τι συμβαίνει μέσα στα γήπεδα.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η μεγαλύτερη αξία ενός πρωταθλήματος δεν είναι να ελέγχει ποιος δείχνει μια φάση.
Είναι να μην φοβάται κανείς να τη δείξει.
Διαβάστε περισσότερα ΕΔΩ:
