Δεν έχεις 10 ευρώ για βενζίνη; Πάρε λεωφορείο…

Από τον «μπάφο» του υπουργού Υγείας στη συμβουλή για τα ΜΜΜ: όταν η εξουσία αρχίζει να αντιμετωπίζει την ακρίβεια ως ατομικό πρόβλημα του πολίτη, η απόσταση από την κοινωνία γίνεται πλέον πολιτική στάση.

Υπάρχει ένας ιδιότυπος ανταγωνισμός που μοιάζει να έχει εγκατασταθεί στο εσωτερικό της κυβέρνησης και της Νέας Δημοκρατίας.

Ποιος θα καταφέρει να μιλήσει με τον μεγαλύτερο κυνισμό στην κοινωνία.

Ποιος θα πετάξει την πιο προκλητική ατάκα.

Ποιος θα δείξει τη μεγαλύτερη απόσταση από την καθημερινότητα των ανθρώπων.

Και, κυρίως, ποιος θα καταφέρει να μετατρέψει ένα κοινωνικό πρόβλημα σε… ατομική ευθύνη.

Μετά τον περίφημο «μπάφο» του υπουργού Υγείας, ήρθε η δήλωση βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας για τη βενζίνη.

Το μήνυμα, σε απλά ελληνικά, ήταν περίπου το εξής:

Δεν έχεις 10 ευρώ για βενζίνη; Πάρε τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Αλήθεια τώρα;

Αυτό δεν είναι απλώς μια άστοχη φράση. Είναι μια ολόκληρη πολιτική αντίληψη συμπυκνωμένη σε λίγες λέξεις.

Μια αντίληψη που αντιμετωπίζει τον πολίτη σαν να χρειάζεται απλώς μερικές καλές συμβουλές για να διαχειριστεί την ακρίβεια.

Δεν έχεις βενζίνη;

Πάρε λεωφορείο.

Δεν φτάνει ο μισθός;

Κόψε κάτι.

Ακριβαίνει η καθημερινότητα;

Προσαρμόσου.

Κάπως έτσι, χωρίς να το καταλάβουμε, η κοινωνία μετατρέπεται από αποδέκτης πολιτικής σε υπεύθυνη για τα προβλήματα που βιώνει.

Ποιος αποφάσισε ότι το λεωφορείο αντικαθιστά αυτομάτως το αυτοκίνητο;

Εδώ βρίσκεται η μεγάλη τρύπα αυτής της «λογικής».

Ποιος ακριβώς αποφάσισε ότι τα ΜΜΜ μπορούν αυτομάτως να αντικαταστήσουν το αυτοκίνητο;

Μπορεί ένας εργαζόμενος που πιάνει δουλειά χαράματα να φτάσει στην ώρα του;

Μπορεί κάποιος που εργάζεται σε διαφορετικό σημείο από τον τόπο κατοικίας του να κάνει δύο και τρεις ανταποκρίσεις χωρίς να χάσει μισή μέρα;

Μπορεί μια οικογένεια με παιδιά να κινηθεί εύκολα;

Μπορεί ένας ηλικιωμένος;

Ένας άνθρωπος με κινητικές δυσκολίες;

Ένας εργαζόμενος που σχολάει αργά;

Υπάρχουν παντού συχνά, αξιόπιστα, ασφαλή και οικονομικά δρομολόγια;

Ή μήπως η εξουσία θεωρεί ότι η κοινωνία αποτελείται από ανθρώπους που απλώς επιλέγουν να κυκλοφορούν με αυτοκίνητο επειδή δεν έχουν ανακαλύψει ακόμη τα λεωφορεία;

Αυτή η αλαζονεία είναι το πραγματικό πρόβλημα.

Γιατί όποιος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει, επιλέγει.

Εκείνος όμως που δεν έχει τη δυνατότητα δεν χρειάζεται συμβουλές.

Χρειάζεται λύσεις.

Η ακρίβεια δεν είναι lifestyle επιλογή

Ας το πούμε ακόμη πιο απλά.

Όταν ένας άνθρωπος σου λέει ότι δεν έχει ούτε δέκα ευρώ για να βάλει βενζίνη, δεν σου ζητά να του εξηγήσεις πώς λειτουργεί το λεωφορείο.

Σου λέει ότι δεν του βγαίνει ο μήνας.

Σου λέει ότι το εισόδημά του έχει συμπιεστεί.

Σου λέει ότι η καθημερινότητα έχει γίνει ακριβότερη.

Και η απάντηση της πολιτικής εξουσίας δεν μπορεί να είναι «βρες μια άλλη λύση».

Γιατί τότε δεν αντιμετωπίζεις το πρόβλημα.

Το μεταφέρεις στον ίδιο τον πολίτη.

Αυτό είναι το εύκολο.

Το δύσκολο είναι να ρωτήσεις γιατί ένας εργαζόμενος δεν μπορεί να ανταποκριθεί στο κόστος της καθημερινής μετακίνησης.

Το δύσκολο είναι να μιλήσεις για μισθούς.

Για ακρίβεια.

Για κόστος στέγασης.

Για καύσιμα.

Για δημόσιες συγκοινωνίες.

Για υποδομές.

Για πραγματικές πολιτικές λύσεις.

Η εξουσία από την ασφαλή απόσταση

Και κάπου εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης.

Οι άνθρωποι που δίνουν αυτές τις «συμβουλές» δεν βρίσκονται στην ουρά της στάσης.

Δεν περιμένουν το λεωφορείο που δεν ήρθε.

Δεν κάνουν τον λογαριασμό στο κινητό για να δουν αν θα τους φτάσουν τα χρήματα μέχρι την Παρασκευή.

Δεν υπολογίζουν αν θα βάλουν δέκα ευρώ βενζίνη ή αν αυτά τα δέκα ευρώ θα γίνουν ψωμί, γάλα και ένα βασικό σούπερ μάρκετ.

Κι αυτό ακριβώς είναι που δημιουργεί την απόσταση.

Ο Εμίλ Σιοράν έγραψε με τον δικό του σκοτεινό και αιχμηρό τρόπο για την ανθρώπινη ανάγκη να κοιτάζει κανείς την πραγματικότητα χωρίς τα προστατευτικά φίλτρα των βεβαιοτήτων του.

Μόνο που η πολιτική εξουσία μοιάζει σήμερα να κάνει ακριβώς το αντίθετο.

Κοιτάζει την κοινωνία από απόσταση ασφαλείας.

Και από εκεί όλα είναι εύκολα.

Από το γραφείο, το λεωφορείο είναι λύση.

Από το υπουργείο, η ακρίβεια είναι «προσαρμογή».

Από τα έδρανα της Βουλής, τα δέκα ευρώ είναι ένας αριθμός.

Για τον πολίτη, όμως, είναι δέκα ευρώ.

Και αυτό είναι τεράστια διαφορά.

Ο Ντεριντά και η ζωή της διαρκούς συμμόρφωσης

Ακόμη και η σκέψη του Ντεριντά μπορεί να φωτίσει αυτή την παράδοξη κατάσταση, χωρίς να χρειάζεται να τη μετατρέψουμε σε φιλοσοφική επίδειξη.

Όταν ο φόβος και η ανασφάλεια γίνονται καθημερινή εμπειρία, ο άνθρωπος αρχίζει να ζει όχι για να προοδεύσει, αλλά για να προσαρμοστεί.

Να συμμορφωθεί.

Να κόψει.

Να περιορίσει.

Να αντέξει.

Να περιμένει.

Να προσαρμοστεί ξανά.

Και κάπως έτσι, η πολιτική παύει να προσπαθεί να αλλάξει τις συνθήκες και αρχίζει να εκπαιδεύει τον πολίτη να τις αντέχει.

Δεν είναι αυτή η δουλειά της Πολιτείας.

Η δουλειά της Πολιτείας δεν είναι να σου εξηγεί πώς θα ζήσεις με λιγότερα.

Είναι να δημιουργεί τις συνθήκες ώστε να μπορείς να ζήσεις αξιοπρεπώς.

Τα ΜΜΜ δεν είναι άλλοθι

Και για να μην παρεξηγούμαστε.

Φυσικά και πρέπει να χρησιμοποιούμε τα μέσα μαζικής μεταφοράς.

Φυσικά και χρειάζεται ισχυρό δίκτυο ΜΜΜ.

Φυσικά και πρέπει να περιοριστεί η εξάρτηση από το αυτοκίνητο όπου αυτό είναι εφικτό.

Αλλά αυτό απαιτεί λειτουργικά ΜΜΜ.

Συχνά δρομολόγια.

Συνδέσεις.

Αξιοπιστία.

Προσβασιμότητα.

Ασφάλεια.

Λογικό κόστος.

Και κυρίως ένα δίκτυο σχεδιασμένο πάνω στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων.

Δεν μπορείς να λες στον πολίτη «πάρε λεωφορείο» σαν να είναι μαγικό κουμπί.

Πρέπει πρώτα να του προσφέρεις το λεωφορείο που χρειάζεται.

Διαφορετικά, το ΜΜΜ μετατρέπεται από κοινωνική υποδομή σε πολιτικό άλλοθι.

Το πρόβλημα δεν είναι τα δέκα ευρώ

Και ίσως εδώ βρίσκεται το πιο αποκαλυπτικό σημείο ολόκληρης της ιστορίας.

Δεν είναι τα δέκα ευρώ της βενζίνης που πρέπει να μετρηθούν.

Είναι η απόσταση ανάμεσα στην εξουσία και την κοινωνία.

Μια απόσταση που μεγαλώνει κάθε φορά που ένας άνθρωπος ζητά απαντήσεις για την καθημερινότητά του και παίρνει, αντί για πολιτική λύση, μία ακόμη συμβουλή να «προσαρμοστεί».

Αυτό είναι το πρόβλημα.

Και όσο η πολιτική συζήτηση θα γεμίζει με ατάκες, εξυπνάδες, ανετυμολόγητες αβελτηρίες και λόγους μυσαρούς και κυνοθαρσείς, τόσο θα μεγαλώνει η εντύπωση ότι κάποιοι έχουν ξεχάσει κάτι θεμελιώδες:

Η κοινωνία δεν υπάρχει για να προσαρμόζεται στις ευκολίες της εξουσίας. Η εξουσία υπάρχει για να υπηρετεί την κοινωνία.

Αν λοιπόν κάποιος δεν έχει δέκα ευρώ για βενζίνη, ας μην του κάνουμε μάθημα οικονομίας.

Ας αναρωτηθούμε γιατί δεν τα έχει.

Και κυρίως ας αναρωτηθούμε τι κάνει η Πολιτεία για να μην φτάνει ο άνθρωπος να μετράει τα τελευταία του δέκα ευρώ.

Γιατί το πραγματικό πολιτικό σκάνδαλο δεν είναι ότι κάποιος είπε «πάρε λεωφορείο».

Είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι που πρέπει να μετρήσουν αν τους φτάνουν δέκα ευρώ για να πάνε στη δουλειά τους.

Και όταν η απάντηση της εξουσίας σε αυτό είναι «βρες άλλο τρόπο να μετακινηθείς», τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου.

Βρίσκεται πολύ ψηλότερα.

Βρίσκεται στην απόσταση που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα σε εκείνους που κυβερνούν και εκείνους που παλεύουν καθημερινά να τα βγάλουν πέρα.

Του Γιάννη Παρασύρη