Η Κεντροαριστερά ψάχνει αρχηγό — ο Σαμαράς ψάχνει την Ελλάδα που έχασε η ΝΔ

Τσίπρας και Ανδρουλάκης αναμετρώνται για έναν χώρο που παραμένει κατακερματισμένος, ενώ ο Αντώνης Σαμαράς επιχειρεί να εκφράσει την κοινωνική, πατριωτική και εθνική δεξιά που θεωρεί ότι εγκαταλείφθηκε από τη σημερινή ηγεσία της ΝΔ.

Η Κεντροαριστερά μπορεί να αναζητά εδώ και καιρό τον τρόπο με τον οποίο θα αμφισβητήσει την πολιτική κυριαρχία του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Όμως το πραγματικό πολιτικό κενό ίσως βρίσκεται αλλού.

Βρίσκεται σε εκείνο το κομμάτι της κοινωνίας που εξακολουθεί να αισθάνεται δεξιό, πατριωτικό και κοινωνικά ευαίσθητο, αλλά δεν αναγνωρίζει πλέον τον εαυτό του στη σημερινή πολιτική έκφραση της Νέας Δημοκρατίας.

Και αυτό είναι το κενό που επιχειρεί να καταλάβει ο Αντώνης Σαμαράς.

Δεν πρόκειται απλώς για μια προσωπική αντιπαράθεση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ούτε μόνο για μια διαφωνία δύο πολιτικών προσώπων.

Ο Σαμαράς αμφισβητεί ανοιχτά την πολιτική κατεύθυνση της σημερινής ΝΔ και υποστηρίζει ότι η παράταξη έχει απομακρυνθεί από βασικά χαρακτηριστικά της πολιτικής της ταυτότητας. Τον Σεπτέμβριο επιτέθηκε εκ νέου στην κυβέρνηση για ζητήματα όπως η ακρίβεια, η κοινωνική πολιτική, η διαφθορά και η εξωτερική πολιτική.

Με απλά λόγια: ο Σαμαράς λέει ότι υπάρχει μια Νέα Δημοκρατία που δεν είναι πλέον η Νέα Δημοκρατία που γνώρισε η παραδοσιακή της βάση.

Και αυτό είναι το πολιτικό του επιχείρημα.

Δεν διεκδικεί την Κεντροαριστερά — διεκδικεί τον χώρο δεξιά της σημερινής ΝΔ

Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη διαφορά.

Ο Τσίπρας προσπαθεί να ξαναχτίσει τον προοδευτικό χώρο.

Ο Ανδρουλάκης προσπαθεί να καταστήσει το ΠΑΣΟΚ κεντρικό αντίπαλο της ΝΔ.

Ο Σαμαράς, αντίθετα, δεν χρειάζεται να ανταγωνιστεί κανέναν από τους δύο για το ίδιο ακροατήριο.

Απευθύνεται σε διαφορετική πολιτική ανάγκη.

Σε εκείνους που θέλουν αυστηρότερη στάση στα εθνικά θέματα.

Σε εκείνους που θεωρούν ότι η μεταναστευτική πολιτική πρέπει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως με όρους ασφάλειας και εθνικής κυριαρχίας.

Σε εκείνους που θεωρούν ότι η οικονομική ανάπτυξη δεν μπορεί να αφήνει πίσω τη μεσαία τάξη, τους αγρότες, τους μικρομεσαίους και την περιφέρεια.

Σε εκείνους που πιστεύουν ότι η κοινωνική πολιτική δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο της Αριστεράς.

Και, κυρίως, σε εκείνους που θεωρούν ότι πατριωτισμός, κοινωνική προστασία και οικονομική ανάπτυξη μπορούν να αποτελέσουν ενιαία πολιτική πρόταση.

Αυτό είναι το ιδεολογικό πεδίο στο οποίο ο Σαμαράς επιχειρεί να τοποθετήσει τον εαυτό του.

Η σύγκρουση με τον Μητσοτάκη είναι πλέον πολιτική

Ούτε η κυβέρνηση ούτε ο ίδιος ο πρωθυπουργός αντιμετωπίζουν πλέον την παρέμβαση Σαμαρά ως μια απλή εσωκομματική γκρίνια.

Η σύγκρουση έχει γίνει δημόσια και πολιτική. Ο Μητσοτάκης έχει αποκλείσει περιθώριο συνεννόησης με τον πρώην πρωθυπουργό, ενώ ο Σαμαράς συνεχίζει να ασκεί σκληρή κριτική στην κυβερνητική πολιτική.

Αυτό έχει τη δική του σημασία.

Γιατί ο Σαμαράς δεν εμφανίζεται πλέον ως κάποιος που περιμένει να επιστρέψει στην προηγούμενη πολιτική του θέση.

Εμφανίζεται ως κάποιος που θεωρεί ότι πρέπει να δημιουργηθεί κάτι διαφορετικό.

Ήδη από τον Ιούνιο έχει δηλώσει ότι έχει λάβει τις αποφάσεις του για τις επόμενες πολιτικές του κινήσεις και ότι θα τις ανακοινώσει όταν κρίνει ότι πρέπει.

Και όσο περισσότερο η ΝΔ επιχειρεί να αποδείξει ότι ο Σαμαράς δεν εκφράζει τη σημερινή της πραγματικότητα, τόσο περισσότερο εκείνος επιχειρεί να αποδείξει το αντίστροφο:

ότι υπάρχει κοινωνικό ακροατήριο που δεν εκφράζεται από τη σημερινή ΝΔ.

Οικονομία: όχι μόνο αριθμοί, αλλά κοινωνία

Το σαμαρικό αφήγημα δεν μπορεί να περιοριστεί στα εθνικά.

Και αυτό είναι κρίσιμο.

Ο Σαμαράς έχει επιχειρήσει να συνδέσει την πολιτική του παρέμβαση με την ακρίβεια, τη φορολογία, τη μεσαία τάξη, τους αγρότες και τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά. Χαρακτηριστικά, έχει παρέμβει ακόμη και για τον επανυπολογισμό οφειλών υπερχρεωμένων νοικοκυριών απέναντι σε funds, servicers και τράπεζες.

Αυτό επιτρέπει να διαμορφωθεί ένα διαφορετικό πολιτικό μήνυμα:

η δεξιά δεν είναι υποχρεωμένη να αφήσει την κοινωνική πολιτική στην Αριστερά.

Ούτε η στήριξη της επιχειρηματικότητας σημαίνει αδιαφορία για τον εργαζόμενο.

Ούτε η δημοσιονομική πειθαρχία σημαίνει ότι η μεσαία τάξη πρέπει να πληρώνει διαρκώς το κόστος.

Ούτε ο πατριωτισμός σημαίνει ότι η οικονομία και η κοινωνική συνοχή μπορούν να μείνουν στο περιθώριο.

Αυτή ακριβώς είναι η πολιτική σύνθεση που μπορεί να αποτελέσει τον πυρήνα ενός σαμαρικού αφηγήματος.

Και πάνω απ' όλα: τα εθνικά

Εδώ βρίσκεται ίσως το ισχυρότερο διαφοροποιητικό στοιχείο.

Ο Σαμαράς έχει επιλέξει να μιλά με ιδιαίτερη ένταση για τα ελληνοτουρκικά, την εθνική κυριαρχία, την άμυνα και τη μεταναστευτική πολιτική.

Η λογική του είναι σαφής:

η Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τα εθνικά της ζητήματα μόνο μέσα από τη λογική της διαχείρισης και των ισορροπιών.

Απαιτούνται κόκκινες γραμμές, αποτρεπτική ισχύς και πολιτική αυτοπεποίθηση.

Αυτό είναι ένα πεδίο στο οποίο ο Σαμαράς επιχειρεί να διαφοροποιηθεί καθαρά από τη σημερινή κυβέρνηση. Η δημόσια αντιπαράθεσή του με τον Μητσοτάκη έχει συμπεριλάβει ακριβώς την εξωτερική πολιτική και τη στάση απέναντι στην Τουρκία.

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα βασικά ερωτήματα της επόμενης περιόδου:

Υπάρχει πολιτικός χώρος για μια δεξιά που θα είναι ταυτόχρονα κοινωνική, πατριωτική και σκληρή στα εθνικά;

Ο Σαμαράς απαντά στην πράξη ότι υπάρχει.

Τσίπρας και Ανδρουλάκης κοιτούν προς τα αριστερά — ο Σαμαράς προς τη δεξιά βάση

Και αυτό ίσως εξηγεί γιατί η συζήτηση για την Κεντροαριστερά δεν αρκεί για να περιγράψει το επόμενο πολιτικό σκηνικό.

Ο Τσίπρας και ο Ανδρουλάκης ανταγωνίζονται για το ποιος θα εκφράσει τον προοδευτικό χώρο.

Ο Μητσοτάκης προσπαθεί να κρατήσει τη ΝΔ ως τον κυρίαρχο κεντροδεξιό πόλο.

Ο Σαμαράς επιχειρεί να θέσει ένα διαφορετικό ερώτημα: ποιος εκφράζει εκείνους που θεωρούν ότι η ΝΔ μετακινήθηκε υπερβολικά προς το κέντρο;

Εκεί βρίσκεται η πολιτική ουσία της παρέμβασής του.

Δεν είναι απλώς μια προσωπική επιστροφή.

Δεν είναι απλώς ένας ακόμη πρώην πρωθυπουργός που παρεμβαίνει.

Είναι η διεκδίκηση ενός πολιτικού χώρου.

Και αν αυτή η διεκδίκηση αποκτήσει οργανωμένη κομματική μορφή, τότε το πολιτικό σκηνικό δεν θα έχει απλώς έναν ακόμη σχηματισμό.

Θα έχει μια νέα διαχωριστική γραμμή μέσα στην ίδια τη Δεξιά.

Μια γραμμή που θα αντιπαραθέτει τη σημερινή κεντροδεξιά διαχείριση με μια πιο κοινωνική, πατριωτική και εθνικά διεκδικητική πολιτική πρόταση.

Και τότε το ερώτημα δεν θα είναι αν ο Σαμαράς μπορεί να επηρεάσει την Κεντροαριστερά.

Το πραγματικό ερώτημα θα είναι αν μπορεί να αναγκάσει τη Δεξιά να ξανασυζητήσει τι σημαίνει Δεξιά.